"To był czas zapijania się wolnością na umór". Polska na przestrzeni lat w nowej książce Mariusza Foreckiego

0
Redakcja Fotopolis
7 Listopad 2019
Artykuł na: 6-9 minut

Jacy byliśmy? Jak wyglądał nasz kraj, a jak żyje się teraz? „Mechanizm” to fotograficzna opowieść, dzięki której nie tylko możemy zobaczyć, ale także postarać się zrozumieć i docenić jak zmienił się nasz kraj w latach 1989-2019.

Wszystko dojrzewało powoli, wstydliwie, w cieniu brudnych bram domów. Czaiła się tam niepewność, czy cienki zwitek dolarów kupiony za roczną pensję, nie okaże się pociętą, komunistyczną gazetą i czy nie jest to prowokacja. Później - kilkudniowe stanie w kolejce po paszport i pierwsze wybory, nazwane trochę na wyrost „wolnymi“. I dworzec kolejowy, pachnący jeszcze brudnym wagonem drugiej klasy w nocnym pociągu relacji Szczecin-Przemyśl.

Polska na zdjęciach Foreckiego to tytułowy mechanizm. Autor nie ocenia, raczej jest dogłębnym obserwatorem rzeczywistości - tej szarej, zwykłej oraz tej „ważniejszej” - z pierwszych stron gazet. Ukazuje ją jednak nie wprost - jak zwykło się drukować ją w prasie. Sporo jest w Foreckim socjologa - dokumentalisty - dużo więcej niż fotoreportera. Opowieść zaczyna się w późnych latach osiemdziesiątych, szarość ulicy zamienia się w kolor nieprzewidywalnych lat dziewięćdziesiątych.

Radość ze zmian, ale też pogoń za twardym tu i teraz

 

fot. Mariusz Forecki, z książki "Mechanizm" 

Wyobraźnia podpowiadała coraz to nowe pomysły na funkcjonowanie w nowym, rodzącym się systemie. Pan Marek, uprawiający fakirstwo, mógł wreszcie prezentować swoje umiejętności, gdzie tylko zapragnął. Pani Jadwiga, 56-letnia ekspedientka w sklepie z pasmanterią, mogła oddać się erotycznemu tańcu na rurze. Każdemu pozwalano handlować, czym chciał i gdzie chciał. Jon Som Szczepanek z Chorzowa mógł na swoim białym kontrabasie grać wszędzie, nie niepokojony przez nikogo. Do urzędu celnego ustawiały się długie kolejki początkujących biznesmenów, żeby oclić kolejny transport towarów z Zachodu. Prawdziwa wolność. Mocnym krokiem wchodzimy we współczesność - tę komercyjną, mobilną, cyfrową. Nie mamy wątpliwość, że to „nasze czasy w wersji instant”. No i to…

Piwo, wszędzie piwo. Prezes browaru motywuje pracowników: „Opowiadajcie o naszym piwie rodzinie, przyjaciołom, wszystkim. Musimy być największym producentem piwa w Europie”. Pada hasło: „Klient musi być zadowolony z naszej pracy, bo płaci naszą wypłatę”. Ruszają konkursy - kto ma największy piwny brzuszek, kto pierwszy wypije duży kufel piwa, zrobi pięć przysiadów, zakręci się dookoła i będzie stał prosto. Piwo to też najchętniej kupowany napój na odbywającym się w Kostrzynie nad Odrą, tuż przy granicy z Niemcami największym festiwalu rockowym w Europie środkowej. Odbywa się pod hasłem: Miłość Przyjaźń Muzyka i nawiązuje do legendarnego festiwalu Woodstock z 1969 roku.

fot. Mariusz Forecki, z książki "Mechanizm" 

fot. Mariusz Forecki, z książki "Mechanizm" 

Nowa rzeczywistość to jednak nie tylko popkultura i niepohamowana, momentami wręcz rubaszna radość ze zmian. To także praca i pogoń za twardym tu i teraz. Jak zauważa Piotr Gajdziński w życie wkradają się procedury, spychając w kąt legendarny polski bałagan, szumnie wówczas zwany „kreatywnością”. Ale ta „kreatywność” jakoś się wyzwala, wyziera z korporacyjnego sztywniactwa, „polonizując” - właściwiej byłoby powiedzieć „uśrodkowoeuropeizując” - zachodnie procedury.

Przełom lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych to nie był czas smakowania ledwo odzyskanej wolności. To był czas zapijania się wolnością na umór, bo wdarła się ona w nas niespodziewanie, z siłą tsunami i aromatem lawendowych pól.

Tekst: Mariusz Forecki, Piotr Gajdziński, Adrian Wykrota

“Mechanizm” | Mariusz Forecki, Piotr Gajdziński

  • zdjęcia: Mariusz Forecki
  • design: Andrzej Dobosz
  • teksty: Piotr Gajdziński, Mariusz Forecki
  • wydawca: fundacja PIX.HOUSE / Mariusz Forecki
  • nakład: 250 sztuk wersja podstawowa / 400 sztuk wersja autorska
  • okładka: twarda
  • język: polski / angielski
  • rok wydania: 2019

Kiedy i gdzie?

Wernisaż wystawy i przedpremierowy pokaz książki odbędą się w piątek, 15 listopada 2019 roku, o godzinie 18:30 w galerii Pix.House, przy ul. Głogowskiej 35a w Poznaniu. Zdjęcie będzie można oglądać do 8 grudnia. Wstęp wolny.

7 grudnia 2019 roku odbędzie się także spotkanie autorskie z Mariuszem Foreckim i Piotrem Gajdzińskim, połączone z oprowadzeniem kuratorskim po wystawie.

fot. Mariusz Forecki, z książki "Mechanizm" 

Sylwetki autorów

Mariusz Forecki - fotograf-dokumentalista. Intensywnie fotografuje w Polsce i na terenach byłego ZSRR. Autor książek z fotografią dokumentalną: “I Love Poland” (2009), “Kolekcja Wrzesińska” (2011), “W Pracy” (2011) i “Człowiek w ciemnych okularach” (2016). Ukończył Instytut Kreatywnej Fotografii Uniwersytetu Śląskiego w  czeskiej Opavie. Laureat konkursów fotograficznych i autor wystaw. Uhonorowany m. innymi medalem Związku Polskich Artystów Fotografików i Nagrodą Artystyczną Miasta Poznania | fotografie i teksty.

Piotr Gajdziński - autor biografii Władysława Gomułki („Gomułka. Dyktatura ciemniaków”), Edwarda Gierka („Gierek. Człowiek z węgla”), Wojciecha Jaruzelskiego („Czerwony Ślepowron”). W maju 2019 roku ukazała się jego książka o Mateuszu Morawieckim pod tytułem „Delfin” | tekst wprowadzający.

Więcej informacji o wystawie znajdziecie na facebookowej stronie wydarzenia.

Komentarze
Więcej w kategorii: Wydarzenia
Rusza festiwal książek fotograficznych XPRINT 2019
Rusza festiwal książek fotograficznych XPRINT 2019
Tegoroczny festiwal książek fotograficznych XPRINT będzie miał nową formułę. Sekwencja kilkunastu premier zostanie uzupełniona o wystawy, spotkania z ekspertami i...
13
0
Pokaż swój projekt na Fotofestiwalu 2020. Zgłoszenia tylko do 4 grudnia
Pokaż swój projekt na Fotofestiwalu 2020. Zgłoszenia tylko do 4 grudnia
Trwa nabór w ramach Fotofestiwal Open Call 2020. To możliwości zrealizowania ciekawych projektów i zaprezentowania się szerokiej publiczności.
43
0
Podwójny cashback na Sony A7 III - 1400 zł upustu tylko do 5 grudnia
Podwójny cashback na Sony A7 III - 1400 zł upustu tylko do 5 grudnia
To prawdopodobnie najlepsza okazja na zakup pełnoklatkowego bezlusterkowca w ciągu ostatnich kilku lat. Do 5 grudnia możecie liczyć na podwójny zwrot pieniędzy w...
94
4
Powiązane artykuły
Wczytaj więcej (3)