Leica Oskar Barnack Award to jeden z najstarszych i najbardziej uznanych konkursów poświęconych fotografii dokumentalnej. Nagroda wręczana początkowo w ramach World Press Photo (1979-1992) w 1995 roku przekształciła się w osobny konkurs organizowany przez Leicę, którego celem jest wyróżniane "profesjonalistów, których niezawodna umiejętność obserwacji pozwala uchwycić i wyrazić relację człowieka ze środowiskiem w najbardziej sugestywnej formie”.
Galeria finalistów od lat pozostaje jednym z najciekawszych przeglądów współczesnej fotografii dokumentalnej. Trafiają do niej projekty, które często później zdobywają prestiżowe międzynarodowe nagrody i wyróżnienia. Przede wszystkim są to jednak opowieści o ludziach - opowiadają o losach i doświadczeniach, które zazwyczaj pozostają poza zainteresowaniem codziennych serwisów informacyjnych.
Główną nagrodą w konkursie jest 40 tys. euro i sprzęt Leica o wartości 10 tys. euro. W ramach konkursu przyznawana jest także nagroda Leica Oskar Barnack Newcomer Award dla fotografów poniżej 30 roku życia. Nagrodzone projekty prezentowane są następnie na wystawie objazdowej, która startuje w Ernst Leitz Museum w Wetzlar i odwiedza międzynarodowe festiwale oraz galerie Leica.
46. Leica Oskar Barnack Award - projekty finalistów:
Saher Alghorra, „Witnessing Gaza”
Od początku wojny w Gazie Izrael odmawia międzynarodowym dziennikarzom dostępu do tego obszaru. Tym ważniejsze stają się więc świadectwa palestyńskich reporterów. W swojej serii Alghorra (ur. 1997) dokumentuje rok 2025 w całej jego złożoności: od niedoborów i głodu po przemoc i stratę - od scen trafiających na czołówki światowych mediów po intymne, międzyludzkie momenty, którymi agencje informacyjne się nie interesują.
Todd Antony, „Buzkashi"
W swojej dramatycznej, czarno-białej serii nowozelandzki fotograf (ur. 1975) dokumentuje archaiczny, tradycyjny sport przywołany w tytule, który do dziś uprawia się w Tadżykistanie. Perskie słowo buzkaszi dosłownie oznacza „przeciąganie kozy”, a sama gra polega na walce o bezgłowe ciało zwierzęcia. Sport ten wywodzi się z koczowniczych kultur jeździeckich Azji Środkowej, a siła fizyczna i umiejętność jazdy konnej do dziś pozostają najważniejszymi cechami jego uczestników.
Anush Babajanyan, „The Aral Sea and the Battered Waters of Central Asia”
Był czas, gdy Jezioro Aralskie było czwartym co do wielkości śródlądowym zbiornikiem wodnym na świecie; dziś, wskutek radzieckich projektów irygacyjnych, skurczyło się o ponad 90 procent. W swojej serii armeńska fotografka (ur. 1983) dokumentuje nie tylko kryzys środowiskowy, lecz także pokazuje, jak społeczności Uzbekistanu i Kazachstanu przystosowały się, by przetrwać. Hodują wielbłądy, pozyskują solowca, zajmują się pszczelarstwem i łowią ryby w północnej części Jeziora Aralskiego, odrodzonej po budowie tamy Kokaral.
Damir Faizulin, „Preserving Nature as Preserving Ourselves”
Rosyjski fotograf (ur. 1986) kieruje uwagę na przyrodę i warunki życia w górach Dagestanu, położonych na Kaukazie Północnym, na południu Rosji. Jego zdjęcia pokazują kruchą, delikatną równowagę między naturą a mieszkającymi tam ludźmi. Faizulin dokumentuje zachodzące dziś zmiany: rozwój turystyki i nowoczesnej architektury, a także zaniedbywanie dawnych struktur i lokalnej kultury - jednocześnie oddając hołd pięknu tego regionu.
William Kei, „Extramuros”
Spojrzenie na dzisiejszą Francję: w centrum serii francuskiego fotografa znajduje się młodzież z banlieues - przedmieść dużych miast. Miejsca te naznaczone są napięciami społecznymi, skutkami kryzysu gospodarczego oraz polityką mieszkaniową lat 60. i 70.; jednocześnie pozostają jednak ośrodkami kreatywności i politycznych przemian. Keo (ur. 1996) tworzy portret zmieniającej się, postkolonialnej Francji, w której społeczna, kulturowa i polityczna przyszłość kraju wciąż waży się na szali.
Slava Lyu-fa, „Inner Distance”
Rejon niżniekołymski w arktycznej części Jakucji definiuje odległość - geograficzna, czasowa i infrastrukturalna. Społeczności żyjące na dalekim północnym wschodzie Rosji „pozostają częścią jednego kruchego systemu, połączonego przez ludzi, pamięć i konieczność przetrwania” - jak wyjaśnia rosyjski fotograf (ur. 1989). W swojej serii Lyu-fa pokazuje różnorodne miejsca, w których ludzie - od rybaków po badaczy - odczuwają skutki zmian klimatycznych i gospodarczych.
Valery Melnikov, „Mariupol - Open Wounds”
Seria rosyjskiego fotografa (ur. 1973) skupia się na mieszkańcach Mariupola - ukraińskiego miasta przemysłowego i portowego. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę i oblężeniu miasta pod koniec lutego 2022 roku nastąpiły nieustanne walki, które pociągnęły za sobą ogromne straty wśród ludności cywilnej. Realizowany przez Melnikova projekt dokumentalny koncentruje się na osobach, które pozostały w mieście i mierzą się z nieznośnymi humanitarnymi konsekwencjami wojny.
Benedikt Renč, „Cairo”
W swojej serii czeski fotograf (ur. 1982) pokazuje osobiste spojrzenie na egipską stolicę i zachodzące w niej radykalne zmiany. Chce uchwycić codzienność w jej najbardziej autentycznej postaci. „Chciałem udokumentować ostatnie pokolenie, które wciąż żyje w tej surowej, nieoszlifowanej rzeczywistości” - wyjaśnia Renč. „Dziś, pośród pyłu i kamienia, chciałem ocalić atmosferę, która wkrótce zniknie, gdy Kair przeobrazi się nie do poznania”.
Elliot Ross, "A Question of Balance”
Dla Navajo Nation - największego rezerwatu rdzennych Amerykanów w USA - woda nie jest czymś oczywistym. Podczas gdy amerykański Południowy Zachód mierzy się z najgorszą suszą w swojej historii, tajwańsko-amerykańska fotografka (ur. 1990) opowiada o systemie zaopatrzenia w wodę podzielonym według etnicznych granic: w hrabstwie Washington w stanie Utah zamożne społeczności zużywają ogromne ilości wody na osobę, podczas gdy w społecznościach Navajo brakuje jej nawet do zaspokojenia podstawowych potrzeb.
Annie Sakkab, „We Used to Watch the Rivers Go By”
W Jordanii woda nie jest wyłącznie fizycznym zasobem; niesie też pamięć - zapisaną w kamieniu, ziemi i pieśni. „To, co zaczęło się od ciekawości dotyczącej jednego zasobu” - wspomina palestyńsko-jordańska fotografka Sakkab (ur. 1969) - „stało się głębszym odkopywaniem mojej własnej historii i dziedzictwa, poszukiwaniem korzeni w ziemi kształtowanej przez stulecia zmian i niedostatku. To nie jest jedynie studium wody; to opowieść o ludziach”.
David Sládek, „People of Šumiac”
Urodzony w dawnej Czechosłowacji, a mieszkający w Wielkiej Brytanii i Irlandii Sládek (ur. 1976) niemal dwadzieścia lat temu odnalazł drugi dom w małej górskiej wiosce Šumiac na Słowacji. Od tamtej pory fotograf dokumentuje codzienne życie i tradycje jej mieszkańców. Swoją czarno-białą serię Sládek postrzega jako rodzaj mostu między dwiema grupami - lokalną społecznością i głęboko zmarginalizowanymi Romami - których dzieli nie tylko strumień.
Laila AnnMarie Stevens, „Clayton Sisterhood Project”
Zainspirowana tęsknotą za pamięcią o przodkach seria amerykańskiej fotografki (ur. 2001) opowiada o współczesnych queerowych relacjach rodzinnych oraz trwałym dziedzictwie silnych, pewnych siebie czarnych kobiet. W centrum projektu znajduje się sposób życia, jaki stworzyły dla siebie dwie siostry Stevens i jej cztery siostrzenice, które przeprowadziły się z Queens w Nowym Jorku, by zamieszkać razem w domu na działce w Clayton w Karolinie Północnej.
Więcej informacji o tegorocznej edycji konkursu i wszystkie zdjęcia z projektów znajdziecie na stronie leica-oskar-barnack-award.com.