„Pamięciownik” to projekt Centrum Archiwistyki Społecznej, który pomaga odkrywać lokalne historie, dokumentować je i udostępniać szerszej publiczności. Co roku mobilny pawilon „Pamięciownika” odwiedza małe i średnie miejscowości, w których powstają wystawy oparte na rodzinnych fotografiach, dokumentach i opowieściach przekazywanych przez mieszkanki i mieszkańców. Zebrane podczas wydarzeń materiały są prezentowane na wystawach, a następnie trafiają do lokalnych archiwów społecznych oraz na prowadzony przez CAS portal Zbiory Społeczne.
Poznaj nieznane historie
Trasa „Pamięciownika” w 2026 roku poprowadzi od pogranicza Polski, Czech i Niemiec, przez malownicze Ponidzie, aż po Bałtyk. W lipcu pawilon odwiedzi Garbów, Krosno i Leśną - miejscowości, w których historie codziennego życia splatają się z rozwojem przemysłu, doświadczeniem pogranicza i powojennymi migracjami. We wrześniu zawita do Pińczowa, Darłowa, Kwidzyna i Bierutowa, gdzie z pewnością nie zabraknie opowieści o życiu nad morzem, lokalnych tradycjach, odbudowywaniu wspólnot i kształtowaniu nowych tożsamości po 1945 roku.
Do udziału w drugiej edycji projektu zgłosiło się 69 organizacji i instytucji z całej Polski. Do współpracy zaproszono siedem z nich. „Pamięciownikowi” towarzyszyć będą wydarzenia przygotowane wspólnie z lokalnymi partnerami. W programie znajdą się m.in. spacery, warsztaty, spotkania, działania artystyczne oraz wydarzenia poświęcone historii i dziedzictwu odwiedzanych miejsc. Razem z wystawą stworzą one opowieść o historii i tożsamości danej społeczności.
Szczegółowe informacje o wydarzeniach towarzyszących: https://cas.org.pl/pamieciownik/
Pamięciownik 2026 - rozkład jazdy:
- 9-13 lipca - Garbów (woj. lubelskie)
- 15-19 lipca - Krosno (woj. podkarpackie)
- 22-26 lipca - Leśna (woj. dolnośląskie)
- 2-6 września - Pińczów (woj. świętokrzyskie)
- 9-13 września - Darłowo (woj. aachodniopomorskie)
- 16-20 września - Kwidzyn (woj. pomorskie)
- 23-27 września - Bierutów (woj. dolnośląskie)
O projekcie
Inicjatorem projektu „Pamięciownik” jest Centrum Archiwistyki Społecznej - ogólnopolska instytucja kultury wspierająca rozwój oddolnego ruchu archiwistyki społecznej, inspirująca społeczności do dokumentowania, zachowywania i opowiadania własnych historii. Projekt „Pamięciownik” jest rozwinięciem tej misji i przykładem nowoczesnego spojrzenia na instytucję kultury jako miejsce współpracy, dialogu i wzmacniania lokalnych tożsamości. Organizatorem CAS jest Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
„Pamięciownik” po raz pierwszy ruszył w trasę w 2025 roku. Odwiedził wówczas pięć miejscowości: Brwinów (woj. mazowieckie), Pszczynę (woj. śląskie), Wielopole Skrzyńskie (woj. podkarpackie), Wiżajny (woj. podlaskie) oraz Górę Kalwarię (woj. mazowieckie). Pozyskane w trakcie trasy materiały są dostępne na stronie: zbioryspoleczne.pl
