Muzeum Fotografii w Krakowie zaprasza na wystawę Andrija Bojarova - artysty wizualnego, niezależnego kuratora, badacza sztuki współczesnej. Bojarov mieszka i pracuje w Ukrainie, Polsce i Estonii. Już pod koniec lat 80. rozpoczął eksperymenty ze sztuką wideo, stając się jednym z pionierów tego medium w krajach postradzieckich. Od początku lat 90. jego praktyka coraz wyraźniej sytuuje się w obszarze fotografii konceptualnej. W swojej twórczości konsekwentnie podejmuje refleksję nad statusem obrazu we współczesnej kulturze.
Retrospektywna prezentacja prac Bojarova w MuFo, złożona z blisko 100 obiektów, ukazuje jego różnorodne strategie twórcze. Komponowana według autorskiego klucza artysty ekspozycja składa się zarówno z pojedynczych fotografii, jak i rozbudowanych zestawów obrazów. Łączone w nieoczywiste, często zaskakujące układy tworzą nowe konteksty i znaczenia.
Płynny sens obrazu
Bojarov wykorzystuje prace różnych autorów - zarówno znanych, jak i anonimowych - kadry filmowe, reprodukcje, materiały archiwalne oraz kserokopie wyszukiwane w rozmaitych źródłach. Przekształcając je, pokazuje, że sens obrazu nie jest stały, lecz zależy od kontekstu, w jakim zostaje umieszczony. Jak twórca sam mówi o swoich fotografiach: „daleko im do konkretu - są obrazami abstrakcyjnymi, a przez to zbliżone są do »fotografii obiektywnej«, w dosłownym znaczeniu. Za jedyną »obiektywność« przyjmuję nasze wyobrażenia o świecie, które właściwie tworzą samą rzeczywistość”.
Ważnym tematem „Preanalogue Postdigital. Wystawa indywidualna / Isikunäitus*” jest sposób, w jaki funkcjonują dziś obrazy. Żyjemy w świecie, w którym jest ich coraz więcej - są powielane, przetwarzane i nieustannie migrują między mediami. Bojarov pokazuje, że raz zarejestrowany obraz nie należy już wyłącznie do przeszłości - może zmieniać znaczenie i „żyć dalej” w nowych układach wizualnych.
Artysta określa swoje prace jako „wtórne odbicia” i „kopie kopii”. Powstają one nie tylko z fotografii, ale także z materiałów wideo jako zatrzymane fragmenty większego, niekończącego się strumienia obrazów. Nie przedstawiają rzeczywistości wprost, lecz jej ślady: fragmenty, resztki, wspomnienia i wizualne wrażenia. Często wymykają się jednoznacznym interpretacjom. Ich siłą jest niedosłowność - zamiast oferować gotowe odpowiedzi, uruchamiają skojarzenia i wyobraźnię. Jak podkreśla kurator wystawy Marek Janczyk: „Te nieoczywiste znaczeniowo prace (…) mogą i powinny pełnić rolę stymulatorów dla namysłu, wrażliwości i wyobraźni”.
Twórczość Bojarova wpisuje się w złożoną historię relacji fotografii i sztuki - od prefotograficznych prób rejestracji rzeczywistości, przez awangardę i antyfotografię, aż po postfotografię. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma przesunięcie akcentu z fotografii jako narzędzia reprezentacji na medium otwarte na procesy wyobraźni, pamięci i podświadomości. Istotne staje się także przekraczanie granic obrazu oraz zmiana jego statusu - kulturowego, medialnego i artystycznego.
Nieoczywiste zestawienia, zaskakujące konteksty i obrazy, które wymykają się jednoznacznym interpretacjom - „Preanalogue Postdigital” nie oferuje jednej zamkniętej narracji, lecz otwiera przestrzeń do pytań o naturę obrazu fotograficznego i jego miejsce w sztuce współczesnej. To wystawa dla wszystkich, którzy chcą spojrzeć na fotografię inaczej: nie jak na zapis rzeczywistości, ale jako punktu wyjścia do pytań o pamięć, percepcję i sposób, w jaki dziś patrzymy na świat.
Estońskie słowo „isikunäitus” w tytule wystawy nie określa w tym wypadku rodzaju ekspozycji, lecz stanowi integralny element jej nazwy. W dosłownym tłumaczeniu oznacza ono „wystawę indywidualną” lub „osobistą”, a więc silnie związaną z jednostkową perspektywą twórcy. Artysta używa tego terminu przewrotnie względem tradycyjnego użycia nie po to, by nazwać solowy format wystawy, lecz by podkreślić jej osobisty charakter.
Kiedy i gdzie?
Wystawę "Preanalogue Postdigital. Wystawa indywidualna / Isikunäitus*" można oglądać do 27 lipca 2026 roku w Mufo Rakowicka, przy ul. Rakowickiej 22A w Krakowie.
Więcej informacji o wystawie znajdziecie na stronie mufo.krakow.pl.
