Co po nas zostaje, gdy zawodzi pamięć? Germanek, Daniels i Wojnarowska-Olszewska w Muzeum Śląskim

Rzeczywistość potrafi zmienić się niepostrzeżenie. Imię zawisa na końcu języka, znana twarz traci swoją oczywistość, a dobrze utarta droga do domu zmienia się w labirynt. Pamięć - tradycyjnie traktowana jako przezroczyste rusztowanie naszego świata - ujawnia swoją delikatną strukturę dopiero wtedy, gdy zaczyna ulegać przeobrażeniom.

Z czasem zacierają się granice między tym, co znane i obce, a powszednie słowa gubią swoje dawne odniesienia. Ekspozycja „Nie jestem w stanie napisać, kto jest na tym zdjęciu” stawia pytania o to, co pozostaje w nas i wokół nas, gdy dotychczasowy porządek rzeczy przestaje być oczywisty.

Troska jako fundament wspólnoty

Fot. Marta Wojnarowska-Olszewska, z cyklu "
Niezapominajki zakwitają w styczniu"

Fot. Iwona Germanek, z cyklu "Zapach"

Trzy artystki, posługując się odmiennymi językami wizualnymi - od fotografii dokumentalnej i konceptualnej, przez autorskie eksperymenty z archiwami i pracą na materiale graficznym, po instalacje i obiekty ceramiczne - tworzą wielogłosową opowieść o trwaniu. Projekty „Into Oblivion” Mai Daniels, „Zapach” Iwony Germanek oraz „Niezapominajki zakwitają w styczniu” Marty Wojnarowskiej-Olszewskiej odkrywają przed widzem ulotne przebłyski wspomnień, pamięć ukrytą w zmysłach oraz ślady uporu i woli zachowania siebie. Sztuka staje się tutaj narzędziem pozwalającym zbliżyć się do spraw trudnych do ujęcia w jednoznaczne słowa.

Wystawa podejmuje równocześnie uniwersalny wymiar społeczny: pyta o to, jak budować świat, w którym każdy człowiek pozostaje dostrzeżony i ważny mimo zachodzących w nim zmian, na przykład takich, jakie powoduje demencja. Przypomina, że troska nie jest jedynie prywatną sprawą jednostki, lecz fundamentem wspólnoty - sprawdzianem naszej wrażliwości na potrzebę wsparcia, zależność i drugiego człowieka.

Fot. Marta Wojnarowska-Olszewska,z cyklu "Niezapominajki zakwitają w styczniu"

Kiedy i gdzie?

Wystawę „Nie jestem w stanie napisać, kto jest na tym zdjęciu” można oglądać do 6 grudnia 2026 roku w Muzeum Śląskim, przy ul. T. Dobrowolskiego 1 w Katowicach.

Bilety w cenach: 16 zł (normalny), 11 zł (ulgowy). We wtorki wstęp wolny.

Sylwetki autorek

Maja Daniels

Szwedzka artystka wizualna, której głównym medium jest fotografia. Jej twórczość pozostaje pod wpływem studiów z zakresu socjologii i może być opisana jako wielowarstwowa praktyka artystyczno-badawcza, obejmująca metodologię socjologiczną, dźwięk, obrazy fotograficzne i filmowe oraz materiały archiwalne, ukierunkowana na dalsze badanie narracyjnych i performatywnych funkcji każdego z tych mediów.

Obecnie mieszka i pracuje w Umeå. Jej prace były prezentowane na wystawach na całym świecie, m.in. w Paryżu, Londynie, Kioto, Nowym Jorku, Amsterdamie i Bilbao. Jest laureatką licznych nagród, grantów i stypendiów oraz starszą wykładowczynią sztuki w Akademii Sztuk Pięknych w Umeå w Szwecji.

Jej pierwsza książka, Elf Dalia (Mack, 2019), zdobyła tytuł Szwedzkiej Fotoksiążki Roku 2020, była nominowana do Aperture-Paris Photo First Book Award 2019, a także znalazła się na listach najlepszych książek roku przygotowanych m.in. przez The Guardian i Financial Times Magazine. Jej druga książka, Gertrud (Void, 2024), została nominowana do tytułu Szwedzkiej Fotoksiążki Roku 2025.

Iwona Germanek

Artystka wizualna, absolwentka Instytutu Twórczej Fotografii w Opawie, gdzie realizuje studia doktoranckie i prowadzi zajęcia dydaktyczne. Jej praktyka artystyczna rozwija się na styku fotografii, obiektu, książki artystycznej i instalacji, łącząc działania twórcze z badaniami nad współczesnym obrazem.

Punktem wyjścia jej projektów są pamięć, relacje rodzinne oraz doświadczenia przekazywane między pokoleniami. W swoich realizacjach szczególną uwagę poświęca materialności obrazu i procesowi twórczemu, który uznaje za integralną część dzieła. Pozostawia przestrzeń dla działania czasu, ognia i naturalnych procesów, pozwalając im współkształtować ostateczną formę prac. Coraz częściej sięga po ceramikę, tworząc obiekty, w których fotografia staje się elementem fizycznego doświadczenia, a nie wyłącznie zapisem rzeczywistości.

Jest autorką książek artystycznych Różowy nie istnieje (2023) i Herbarium (2025). Jej prace były prezentowane na wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce oraz za granicą, a także wyróżniane w krajowych i międzynarodowych konkursach.

Marta Wojnarowska-Olszewska

Fotografka, której praktyka koncentruje się na projektach długoterminowych. Łączy fotografię dokumentalną i konceptualną z innymi mediami, takimi jak tekst, materiały archiwalne oraz procesy partycypacyjne. To rozszerzone podejście pozwala jej wyjść poza pojedynczą strukturę narracyjną i tworzyć przestrzeń dla refleksji, niejednoznaczności oraz wielości interpretacji. Jej obecna praca bada wzajemne relacje między pamięcią, wspomnieniami a ewoluującym poczuciem tożsamości.

Jest laureatką sekcji ShowOFF Krakow Photomonth (2024) i jedną z dwójki zwycięzców open call 22. edycji Rybnik Foto Festival (2025). Jej prace były prezentowane m.in. w Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu (2024), Centrum Fotografii Chłodna 20 w Warszawie (2024) oraz podczas Wschodniego Festiwalu Fotografii (2025). Jej projekty były nagradzane w międzynarodowych konkursach, takich jak IPA Deeper Perspective (2023), Julia Margaret Cameron Award (2025) oraz Photo Slovo International Photography Award (2026).

Marta jest współzałożycielką i członkinią kobiecego kolektywu fotograficznego DJAM. Studiuje w Instytucie Twórczej Fotografii w Opawie. Jest absolwentką programów mentorskich Sputnik Photos (2024) i fundacji Pix.house (2023) oraz Akademii Fotografii Tomasza Tomaszewskiego (2022). Pochodzi z Puław, obecnie mieszka pod Puszczą Kampinoską.

Więcej informacji o wystawie znajdziecie na stronie muzeumslaskie.pl.