Rok 2026 jest dla fotografii szczególny. Dwieście lat temu Joseph Nicéphore Niépce utrwalił widok z okna pracowni w posiadłości Le Gras - ciemny, niewyraźny obraz, od którego zaczęła się jedna z największych rewolucji w historii kultury wizualnej. Muzeum Fotografii w Krakowie świętuje ten jubileusz przez cały rok: wystawami, warsztatami dawnych technik i wieczornymi oprowadzaniami. Seria „Mistrzowie Polskiej Fotografii” jest częścią tych obchodów i zarazem ich najtrwalszym śladem - książki zostaną na półkach na długo po tym, jak zgasną urodzinowe świeczki.
Klasyka polskiej fotografii w przystępnej formie
Pomysł jest prosty: przypomnieć twórców, których prace stanowią fundament zarówno kolekcji MuFo, jak i historii polskiej fotografii, w formie, która nie onieśmiela. Tomy serii to niewielkie albumy w twardej oprawie, z dwujęzycznym, polsko-angielskim tekstem - przystępne cenowo i pomyślane tak, by trafić także do czytelników, którzy dotąd nie sięgali po monografie fotograficzne.
Nad doborem prac i tekstami czuwają kuratorki i kuratorzy MuFo, na co dzień pracujący z oryginałami z muzealnych magazynów. Partnerem jest wydawnictwo BoSz, od lat specjalizujące się w albumach poświęconych polskiej sztuce.
Fortunata Obrąpalska - od piktorializmu po abstrakcję i dokument
Pierwszy tom, który właśnie trafił do księgarń, poświęcony jest Fortunacie Obrąpalskiej (1909-2004), jednej z niewielu kobiet, które w XX wieku trwale zapisały się w historii polskiej fotografii. Jej pasja narodziła się w Wilnie - mieście, które przed wojną było fotograficznym królestwem Jana Bułhaka. Znajomość z ojcem polskiego piktorializmu, nawiązana w 1938 roku, zaważyła na charakterze wczesnych prac artystki: nastrojowych pejzaży wpisujących się w nurt „fotografii ojczystej”.
W pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej Fortunata Obrąpalska wpuściła kroplę tuszu do naczynia z wodą i sfotografowała, jak opada na dno, rozpływa się i zmienia kształt. Cykl „Dyfuzja w cieczy” stał się dowodem, że aparat może rejestrować nie tylko świat, ale i wyobraźnię.
Po 1945 roku, już w Poznaniu, Obrąpalska otworzyła nowy rozdział swojej twórczości. Nadal fotografowała w stylistyce piktorialnej, ale sięgnęła też po formy z pogranicza surrealizmu i abstrakcji. Wykształcenie chemiczne pozwoliło jej swobodnie eksperymentować z pseudosolaryzacją, bromografiką i innymi technikami.
W „Dyfuzji w cieczy” oraz innych pracach z tego okresu fotografowała tusz rozpływający się w wodzie, który układał się w pobudzające wyobraźnię kształty. Obrazom tym nadawała poetyckie tytuły - „Przekleństwo”, „Cisza” czy „Tancerka”. W 1948 roku wzięła udział w I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie - jednym z najważniejszych wydarzeń artystycznych powojennej Polski i zarazem pierwszej w kraju wystawie, na której fotografię pokazano jako dziedzinę sztuki równorzędną malarstwu i rzeźbie.
Z krakowskim muzeum artystkę łączy szczególna więź: w 2001 roku przekazała ówczesnemu Muzeum Historii Fotografii około dwustu prac, w tym najsłynniejsze, często unikatowe odbitki ze wszystkich okresów twórczości. Autorką tekstu w albumie jest Monika Kozień, kuratorka MuFo, która przygotowała krakowską retrospektywę artystki na przełomie 2001 i 2002 roku. Za projekt graficzny odpowiada Błażej Ostoja Lniski. W publikacji znalazło się 77 zdjęć - od wileńskich pejzaży po powojenne eksperymenty - tworzących opowieść o najważniejszych etapach twórczości artystki.
Publikacja „Fortunata Obrąpalska. Mistrzowie Polskiej Fotografii” jest dostępna w księgarni MuFo, w sklepie internetowym Wydawnictwa BoSz oraz w wybranych księgarniach w całej Polsce.
"Fortunata Obrąpalska. Mistrzowie Polskiej Fotografii"
- Tekst: Monika Kozień
- Projekt graficzny: Błażej Ostoja Lniski
- Koncepcja serii: Muzeum Fotografii w Krakowie
- Wydawca: Wydawnictwo BoSz
- Format: 160 × 180 mm, oprawa twarda, 72 strony, 77 fotografii
- Wersja językowa: polsko-angielska
- ISBN: 978-83-7576-913-5
- Rok wydania: 2026
- Cena: 34,90 zł
Kolejne tomy - od XIX wieku po współczesność
Kolejne tomy przybliżą między innymi twórczość Walerego Rzewuskiego - patrona MuFo, Edwarda Hartwiga, Jerzego Lewczyńskiego czy Wojciecha Plewińskiego. Bohaterowie i bohaterki serii zabiorą nas w podróż przez dwa stulecia fotografii - od dziewiętnasto- i dwudziestowiecznych atelier, przez powojenną awangardę i graficzne transformacje obrazu, aż po współczesność.
Więcej informacji znajdziecie na stronie mufo.krakow.pl.
