Wspominając Pragę 1968 roku, Koudelka mówił, że nigdy wcześniej nie fotografował wydarzeń, które można byłoby nazwać „newsem”. W tamtej sytuacji chodziło jednak o jego własny dom. „To był mój kraj” – mówił po latach. Po prostu wyszedł z aparatem na ulice Pragi. Nie myślał o publikacjach, pracy dla agencji prasowych czy ewentualnych konsekwencjach. Czuł jedynie wewnętrzny przymus rejestrowania tego, co dzieje się dookoła.
W pierwszych dniach inwazji nie miał nawet czasu wywoływać filmów. Część negatywów zostawił Annie Fárovej, jednej z najważniejszych postaci czeskiej fotografii. Ostatecznie trafiły one do Nowego Jorku, gdzie zobaczył je Elliott Erwitt, ówczesny prezes Magnum Photos. Erwitt bardzo szybko zdecydował, że zdjęcia powinny zostać opublikowane przez Magnum, i pomógł w potajemnym wywiezieniu negatywów z Czechosłowacji.
Fotografie obiegły świat w sierpniu 1969 roku, dokładnie w pierwszą rocznicę inwazji. Ukazały się anonimowo, podpisane jedynie inicjałami P.P. (Prague Photographer). Zarówno fotograf, jak i agencja Magnum dobrze wiedzieli, że dla komunistycznych służb ustalenie tożsamości autora będzie kwestią czasu.
Wkrótce potem Koudelka opuścił kraj dzięki stypendium Magnum. Oficjalnie miał spędzić kilka miesięcy na fotografowaniu zachodnioeuropejskich Romów. Jednak w paryskim biurze agencji usłyszał, że powrót do Pragi to zbyt duże ryzyko. Został na emigracji.
W obawie o bezpieczeństwo rodziny Koudelka przez lata nie przyznawał się do autorstwa zdjęć z Pragi z 1968 roku. Dopiero po śmierci ojca, przy okazji dużej wystawy w londyńskiej Hayward Gallery w 1984 roku, oficjalnie ujawnił swoje autorstwo.
Dla mnie album „Invasion Prague 68” ma również osobisty wymiar. Pierwsze angielskie wydanie tej publikacji ukazało się osiemnaście lat temu, niemal dokładnie w dniu, w którym otwieraliśmy księgarnię Bookoff. Dzisiaj, po osiemnastu latach, w katalogu księgarni mamy już ponad 130 tys. różnych tytułów. Album Koudelki ma w tym katalogu nr 317. Obok takich tytułów jak „The Americans” Roberta Franka czy „Vietnam Inc.” Philipa Jonesa Griffithsa był to jeden z największych bestsellerów pierwszych lat naszej działalności.
Teraz, po blisko 15 latach od wyczerpania nakładu pierwszego wydania, książka pierwszy raz ukaże się w twardej oprawie. Premiera nowego wydania zapowiadana jest na sierpień 2026 roku, ale już dzisiaj książkę można zamówić u nas w przedsprzedaży.
Zdjęcia przedstawiające album pochodzą częściowo z materiałów wydawcy. Pozostała część fotografii to materiały własne, prezentujące pierwsze wydanie książki z 2008 roku.
Josef Koudelka - Invasion Prague 68
Stron: 296
Oprawa: twarda
Format: 320 x 245 mm
Wydawnictwo: Thames & Hudson
Cena: Promocyjna 239,20
