Fundacja Hasselblad poinformowała, że Zanele Muholi została laureatką Nagrody Hasselblad 2026 - największej na świecie nagrody fotograficznej, obejmującej 2 000 000 koron szwedzkich (ok. 800 000 zł), złoty medal oraz aparat Hasselblad. Laureatka zostanie uhonorowana także wystawą w Hasselblad Center w Muzeum Sztuki w Göteborgu (od 10 października 2026 do 4 kwietnia 2027), a także szeregiem wydarzeń w ramach Hasselblad Award Week w Göteborgu.
Zanele Muholi urodziła się w 1972 roku w Umlazi (Durban), a dziś mieszka i pracuje między Johannesburgiem a Kapsztadem. Studiowała fotografię w Market Photo Workshop w Johannesburgu, a w 2009 roku uzyskała tytuł magistra Documentary Media na Ryerson University w Toronto. Jej prace były prezentowane w wielu czołowych instytucjach, m.in. na Biennale w Wenecji, w San Francisco Museum of Modern Art, Maison Européenne de la Photographie w Paryżu, Tate Modern w Londynie, Museo de Arte Moderno w Buenos Aires oraz Serralves Museum w Porto.
W Szwecji prace Muholi pokazywano wcześniej na wystawach indywidualnych w Fotografiska (2018) i Bildmuseet (2021). Muholi otrzymała liczne międzynarodowe wyróżnienia, m.in. ICP Spotlights Award (2022), Spectrum International Prize for Photography (2020), Lucie Award for Humanitarian Photography (2019) oraz Rees Visionary Award od Amref Health Africa (2019).
Uzasadnienie wyboru Fundacja Hasselblad
Zanele Muholi jest jedną z najbardziej wpływowych fotografek naszych czasów, a jej oddziaływanie sięga daleko poza świat sztuki. Poprzez portrety czyni widzialnymi i oddaje hołd doświadczeniom oraz godności czarnej społeczności LGBTQIA+ - zarówno w Republice Południowej Afryki, jak i na całym świecie.
Muholi urodziła się w 1972 roku w czasie reżimu apartheidu i wykazuje silną świadomość siły opowieści w konfrontacji z systemową przemocą i uciskiem. Fotografie są wyraziste wizualnie i wykorzystują kompozycję, kolor, skalę szarości oraz światło, by budować przekaz mieszczący zarówno siłę, jak i wrażliwość.
Osoby portretowane patrzą na widza bezpośrednio i z naturalną pewnością. Zdjęcia podważają uprzedzenia i dyskryminację, a jednocześnie przyczyniają się do tworzenia alternatywnych historii wizualnych. Aktywizm i praca blisko ludzi stanowią oczywisty element praktyki Muholi. Łącząc zaangażowanie polityczne z artystyczną precyzją, Zanele Muholi stała się centralnym głosem globalnej queerowej kultury wizualnej.
Komentarz Zanele Muholi
„Ta nagroda nie jest wyłącznie moja. Niosę ją razem z wieloma osobami, które powierzyły mi swoje historie. Od Umlazi po każde miejsce, w którym czarne osoby LGBTQIA+ wciąż walczą o możliwość wolnego istnienia, to wyróżnienie potwierdza, że nasze życie zasługuje na bycie widzianym - nie jako statystyka, nie jako cienie, lecz jako pełnoprawni ludzie. Przez wiele lat moja praca dotyczyła widoczności i oporu. Chodziło o stworzenie archiwum, aby nikt nie mógł powiedzieć: ‘Nie wiedzieliśmy’. Gdy pojawia się to honorowe wyróżnienie, przyjmuję je w imieniu mojej społeczności: tych, których nie ma już wśród nas, tych, którzy wciąż są, oraz tych, którzy jeszcze nie mogli zobaczyć swojego odbicia z godnością”.
