Jean-Paul Sartre i Simone de Beauvoir uwiecznieni przez Antanasa Sutkusa

WLF 08. Fotografie Antanasa Sutkusa w Starej Galerii ZPAF już były prezentowane w 2004 roku na wystawie "Zwyczajny dzień". Tym razem w warszawskiej galerii będzie można zobaczyć zdjęcia pokazujące znanego francuskiego filozofa Jean-Paul Sartre'a i filozofki Simone de Beauvoir podczas podróży po Litwie w 1965 roku. To wtedy, 26-letni Sutkus wykonał fotografię, która stała się najsłynniejszym wizerunkiem Sartre'a. Polecamy.
Antanas Sutkus (ur. 1939) w latach 1958-1964 studiował dziennikarstwo na Uniwersytecie Wileńskim. Był jednym z założycieli Litewskiego Towarzystwa Sztuki Fotograficznej utworzonego w roku 1969 i jego przewodniczącym w latach 1980-1989. Jest honorowym członkiem i przewodniczącym Litewskiego Związku Artystów Fotografików. W roku 1976 uzyskał tytuł "Artiste" FIAP, a w 1994 "Excellence" FIAP. W latach 2001-2002 otrzymał stypendium Fundacji Hasselblada na dokumentację swoich archiwów fotograficznych. A to tylko niektóre z jego osiągnięć. Opisując dorobek artysty należy także wspomnieć o ponad 120 wystawach indywidualnych eksponowanych w galeriach całego świata, z ponad setce nagród i wyróżnień, pracach w cenionych europejskich i amerykańskich zbiorach oraz wielu publikacjach albumowych.

Jego fotografie prezentowane były na wystawie "Zwyczajny dzień" w 2004 roku w Starej Galerii ZPAF, a w 2005 roku na FotoArtFestiwalu w Bielsko-Białej.

fot. Antanas Sutkus

W czerwcu 1965 Jean-Paul Sartre i Simone de Beauvoir złożyli na Litwie wizytę, sponsorowaną przez władze sowieckie. Najsławniejsza para intelektualna Paryża spędziła dzień na zwiedzaniu, otoczona zachwyconymi pisarzami, studentami i będącymi zawsze na miejscu moskiewskimi oficjelami. Wieczorem, podczas oficjalnej kolacji, Sartre zwracając się do młodego człowieka, którego zauważył w swojej świcie powiedział, zakładając, że jest to jeszcze jeden pisarz dążący do mądrości: "Tak więc, zajmuje się pan prozą czy poezją?" Litwin odpowiedział: "W rzeczy samej, jestem fotografem".

Tym młodym człowiekiem był Antanas Sutkus, który dzisiaj jest najbardziej szanowanym litewskim fotografem artystą. Sutkus, który miał w czasie wizyty Sartre'a zaledwie 26 lat, zrobił zdjęcie, które okazało się być najsławniejszym wizerunkiem filozofa. Zrobione na bałtyckiej plaży czarno-białe zdjęcie pokazuje Sartre'a w ciemnym płaszczu, z rękami założonymi do tyłu, brnącego samotnie poprzez surrealistyczny krajobraz składający się z śnieżnobiałego piasku i długich cieni. Uosobienie egzystencjalizmu.


fot. Antanas Sutkus

To zdjęcie i około 20 innych zrobionych przez Sutkusa podczas tej podróży, można zobaczyć na wystawie w Ottawa Alliance Francais na MacLaren Street. Wystawa Jean-Paul Sartre and Simone de Beauvoir par Antanas Sutkus od czasu jejj otwarcia w roku 1999 objeżdża filie Alliance Francais, mającej główną siedzibę w Paryżu organizacji zajmującej się promocją kultury francuskiej na całym świecie (głównie poprzez kursy językowe). Ottawa jest pierwszym przystankiem w Kanadzie; będzie jeszcze pokazana w Vancouver, Calgary, Winnipeg i Toronto.

Szczególność geniuszu Sutkusa wydaje się polegać na jego zdolności przedstawienia licznych skomplikowanych warstw narracyjnych najprostszymi metodami. (Był na tyle dyskretny i sprawny, że Sartre nie zauważył obecności jego aparatu). Zdjęcia są wyjątkowo żywe, na pograniczu portretu i komentarza społecznego, prostego reportażu oraz sztuki abstrakcyjnej.

Na jednym ze zdjęć widzimy jak ktoś wita Sartre'a i de Beauvoir kwiatami - standardowe zdjęcie z wizyty dygnitarza. Ale Sutkus uchwycił również podejrzliwe, ukradkowe spojrzenie kobiety przysłanej przez Moskwę dla "obserwowania" co się dzieje. Chociaz Sartre i de Beauvoir byli długoletnimi komunistami i prace Sartre'a były przedmiotem nauczania w szkołach radzieckich, to urzędnicy sowieccy wiedzieli, że z sympatią odnosili się do skarg Litwinów dotyczących ucisku kulturowego. W tym świetle wyraz twarzy moskiewskiej obserwatorki i jej fryzura - dokładne naśladownictwo stylu de Beauvoir stają się nieco przerażające.


fot. Antanas Sutkus

Na innym zdjęciu para siedzi razem na ławce. Wyglądają na zmęczonych, podrażnionych - bez wątpienia podróżą, ale również samymi sobą. Sutkus uchwycił ich wyczerpanie fizyczne, ich rozczarowanie rezultatem wizyty (Moskwa uniemożliwiła na ustalenie jakiejkolwiek znaczącej wymiany z litewską społecznością literacką) ale też przepaść emocjonalną, jaka nadal oddzielała te dwa wielkie intelekty po tylu latach spędzonych razem. Na prawie wszystkich zdjęciach z plaży ciągle przystojna de Beauvoir śmieje się jak młoda dziewczyna, natomiast Sartre uparcie trwa w swojej niezwykłej powściągliwości i przestaje się pilnować jedynie wówczas, gdy rozpaczliwie próbuje strzepnąć piasek z buta.

Sutkus pokazuje nam również chwilę czułości między tymi dwojgiem, kiedy de Beauvoir otrzepuje klapy płaszcza Sartre'a we wzruszający, żoniny sposób, pochylając się opiekuńczo nad swoim małym, przypominającym gargulec mężem. Jak napisał to kiedyś filozof "jesteśmy sobą w oczach innych".
- Natasha Gauthier


Wystawa Antanasa Sutkusa
22.07. - 15.08.2008
Otwarcie wystawy: 21 lipca 2008 godzina 18

Stara Galeria ZPAF
Pl. Zamkowy 8, 15.08.2008


Wystawa odbywa się w ramach Warszawskiego Lata Fotografii.

Komentarze
Polecane artykuły
Canon EOS 250D - pierwsze wrażenia
10 Kwi 2019
EOS 250D to nowy reprezentant “najmniejszej lustrzankowej serii na rynku”, która łączy niewielkie gabaryty z przystępną ceną i możliwościami skrojonymi pod kątem początkujących fotografów i świadomych amatorów. Co skrywa przed nami najnowsza konstrukcja?
2
Panasonic Lumix S1R - test aparatu
9 Kwi 2019
Lumix S1R - jak twierdzi producent - ma być odpowiedzią na potrzeby wymagających profesjonalistów. Jednak czy tak jest w istocie i czy pierwsza pełna klatka Panasonic odbierze klientów konkurencji? Przekonajmy się!
9
Fujifilm GFX 50R - test aparatu
2 Kwi 2019
Najbardziej przystępny cenowo cyfrowy średni format z pewnością zwrócił uwagę tych, którym pełna klatka przestaje już wystarczać. Czy bardziej mobilna i kompaktowa wersja modelu 50S spełni oczekiwania wymagających zawodowców?
1
Panasonic Lumix S1 - zdjęcia przykładowe
28 Mar 2019
Stabilizowana pełnoklatkowa matryca o rozdzielczości 24-megapikseli, autofokus oparty na technologi DFD z systemem śledzenia wspieranym układem AI, bogaty tryb filmowy z zapisem 4K 60 kl./s, czy uszczelnione body o rewelacyjnej ergonomii - to tylko kilka cech Panasonica Lumix S1. Zobaczcie, jak aparat poradził sobie w boju.
8