Moi Ver - geniusz fotografii awangardowej na wystawie w Muzeum Warszawy

Autor: Redakcja Fotopolis

10 Październik 2023
Artykuł na: 9-16 minut

Muzeum Warszawy zaprasza na wystawę zdjęć Moshego Vorobeichica - twórcę uznawanego za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli fotografii awangardowej. Ekspozycja w Warszawie to ponad 300 obiektów pozwalających szczegółowo prześledzić życie i twórczość artysty.

Prosto z paryskiego Centrum Pompidou do Warszawy trafia wystawa, która odkrywa postać i twórczość Moshego Vorobeichica, należącego do czołówki europejskiej awangardy lat 20. XX wieku fotografa, grafika, malarza. Ukończył studia w Bauhausie, działał w Paryżu i tam przyjął pseudonim Moi Ver. Wielokrotnie powracał jednak do Wilna i do Polski, gdzie fotografował żydowski świat, który wkrótce miał przestać istnieć. 

Na wystawie Moi Ver zaprezentowane zostanie ponad 300 obiektów: fotografie, plakaty, wydawnictwa, projekty książek, obrazy i dokumenty. Dzięki wieloletniej pracy w archiwum artysty polska publiczność będzie miała po raz pierwszy okazję zobaczyć niezwykle bogatą i różnorodną twórczość Vorobeichica uznawanego we Francji za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli fotografii awangardowej. Po Paryżu i Warszawie w przyszłym roku wystawa trafi do Tel Awiwu.

Moshe Worobejczyk, Moi Ver, Moshe Vorobeichic, Moshe Raviv…

fot. Moi Ver, Autoportret, 1931 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

…to ta sama osoba. Środkowoeuropejski Żyd, syjonista, urodzony w 1904 roku na terenie dzisiejszej Białorusi, wychowany w Wilnie, studiujący w Republice Weimarskiej i w Paryżu. Moi Ver był artystą wszechstronnym, awangardowym malarzem i fotografem, absolwentem Bauhausu, uczniem Fernanda Légera i László Moholya-Nagya. Łączył w swojej twórczości nowatorstwo formy z wrażliwością społeczną i zaangażowaniem politycznym.

Moi Ver, "Paryż", wyd. Jeanne Walter, 1931 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

W fotografii i grafice posługiwał się językiem awangardy, a jego wizjonerskie i bezkompromisowe projekty o dzielnicy żydowskiej w Wilnie, o Paryżu czy kibucach w Polsce lub Palestynie są jednocześnie manifestami światopoglądowymi. W latach 30. Moi Ver wykonał w sumie ponad 1500 fotografii tradycyjnej społeczności żydowskiej w dużych miastach oraz podwarszawskich miejscowościach. Do tej pory rozproszone i niepublikowane fotografie po raz pierwszy będzie można zobaczyć w tak szerokim wyborze w Muzeum Warszawy.

Z Wilna do Paryża przez Bauhaus

fot. Moi Ver, Matka z dziećmi w dzień targowy, 1937 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

Na wystawie będzie można prześledzić życie i twórczość Vorobeichica, począwszy od pierwszego dużego projektu artysty, czyli ponad 200 fotografii wileńskiej dzielnicy żydowskiej, który jest najobszerniejszą, spójną i przejmującą relacją fotograficzną z tego miejsca. Fotografie te powstały tuż po ukończeniu przez Vorobeichica nauki w Bauhausie, najbardziej wpływowej szkole nowoczesnego projektowania. Fotografia, a także fotomontaż czy fotokolaż, traktowane były tam jako nowoczesne narzędzia artystycznej wypowiedzi.

fot. Moi Ver, Zmierzch, Żydowska dzielnica w Wilnie, 1928–1929 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

W 1929 roku Vorobeichic przeniósł się do Paryża, gdzie brał udział w kursach malarstwa u Fernanda Légera, współtwórcy awangardowej rewolucji w sztuce początków XX wieku, a także uczył się w Szkole Technicznej Fotografii i Kinematografii. Prace podpisywać zaczął Moi Ver. Pokazywane na wystawie projekty książek fotograficznych Paryż (1931) oraz Naprzeciw (1931) należą do największych osiągnięć fotografii awangardowej. Fotografię traktował także jako źródło utrzymania – należał do agencji Fotoglobe, publikował w ilustrowanej prasie francuskiej i polskiej. Niezmiennie powracał do Polski i intensywnie fotografował żydowską kulturę i życie codzienne.

Polin – spojrzenie na świat, który przestał istnieć

Książka "Ein Ghetto im Osten-Wilna. 65 Bilder von M. Vorobeichic", wyd. Orell Füssli, 1931 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

W latach 1929–1937 Moi Ver wykonał w sumie ponad 1500 fotografii tradycyjnej społeczności żydowskiej w dużych miastach oraz podwarszawskich miejscowościach. Artystę interesowała także polska wieś, jej folklor i mieszkańcy – Polacy i Żydzi oraz ich wzajemne relacje. Fotografował targowiska i sceny rodzajowe, wykonywał ciasno kadrowane, niepozowane, uliczne portrety brodatych Żydów, polskich chłopek i chłopów. To wyjątkowo obszerny zbiór fotografii codziennego życia Żydów z Europy Środkowej, do tego o tak dużej wartości artystycznej. Zdjęcia utrzymane są w nowoczesnej estetyce i wykraczają poza zamiar dokumentacyjny. Do tej pory rozproszone i niepublikowane, po raz pierwszy będzie je można zobaczyć w tak szerokim wyborze w Muzeum Warszawy.

fot. Moi Ver, Dzień targowy, Warszawa, Rynek Mariensztacki, 1933–1934 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

Moi Ver fotografował także hachszary, czyli miejsca, w których żydowska młodzież europejska była przygotowywana do emigracji do Palestyny poprzez naukę pracy w warsztatach czy na roli, a także lekcje języka hebrajskiego i geografii regionu. W Polsce pod koniec lat 30. było około 200 takich miejsc – najwięcej w Europie, a największa hachszara znajdowała się na terenie Grochowa, dzielnicy Warszawy. Vorobeichic odwiedził prawie 20 z nich i wykonał w sumie ponad 500 fotografii młodych ludzi podczas pracy, nauki i odpoczynku, pokazując ich zapał, współpracę i zaangażowanie. Zdjęcia były następnie publikowane w wydawnictwach organizacji propagujących jej działalność.

fot. Moi Ver, Młodzi syjoniści na obozie nad jeziorem Narocz, 1931 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

Palestyna - nowy kraj

Po emigracji do Palestyny w 1934 roku Vorobeichic zaangażował swój talent na rzecz organizacji syjonistycznych. Tworzył setki fotografii reportażowych pokazujących budowę Tel Awiwu oraz dokumentujących życie osadników w kibucach. Projektował plakaty, wystawy informacyjne oraz publikacje ilustrowane fotomontażami utrzymanymi w duchu awangardy europejskiej.

fot. Moi Ver, Bez tytułu, ok. 1934 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

fot. Moi Ver, Palestyna, 1937 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

W 1951 roku przyjął nazwisko Moshe Raviv, a w 1953 roku osiadł na stałe w miasteczku Safed w północnym Izraelu, gdzie dołączył do artystycznej społeczności. Porzucił praktykę fotograficzną, na rzecz powrotu do malarstwa, a także rysunku czy grafiki. Przez resztę życia intensywnie tworzył i wystawiał. Jego malarstwo czerpało z kabały, pism mistycznych, chasydyzmu i folkloru żydowskiego, choć w późnych obrazach odnaleźć można odniesienia do lat spędzonych w Bauhausie.

Wyjątkowa wystawa fotografii awangardowej

Moi Ver należał do mistrzów fotografii awangardowej XX wieku. Mistrzów zapomnianych, odkrywanych dopiero dziś – mówi Karolina Ziębińska-Lewandowska, współkuratorka wystawy, od wielu lat badająca dorobek artystyczny Moshego Vorobeichica. – Rzadko mamy możliwość obejrzenia w Polsce tak dobrej nowoczesnej fotografii okresu międzywojennego, a ta wystawa odkrywa przed nami twórczość artysty o niezwykłym talencie i fascynującej biografii. Warto spojrzeć na Wilno, Paryż, Warszawę, polskie miasteczka i palestyńsko-izraelskie kibuce poprzez radykalne oko kamery Vorobeichica.

Moi Ver, "Paryż", wyd. Jeanne Walter, 1931 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

Program towarzyszący: oprowadzania, wykłady i warsztaty

Wystawie towarzyszy bogaty program wydarzeń: oprowadzań, wykładów oraz warsztatów. W każdą niedzielę o godz. 16.00 odbędą się oprowadzania – kuratorskie i autorskie z zaproszonymi gośćmi. Oprowadzą m.in. Joanna Kinowska, Marcin Wicha, Rafael Lewandowski, Piotr Rypson, Maciej Szymanowicz i Mikołaj Łoziński. Oprowadzanie kuratorskie 12 listopada będzie tłumaczone na polski język migowy.

Wykłady odbędą się w wybrane wtorki. Tematy: fotografia nowoczesna, Wilno – stolica żydowskiej awangardy, polska i litewska fotografia żydowska okresu międzywojennego, książka fotograficzna w latach 30. XX wieku, a także awangardowa uczelnia Bauhaus, w której studiował Moi Ver. Wykłady poprowadzą m.in. Weronika Kobylińska, Joanna Degler, Łukasz Gorczyca i Gabriela Świtek.

fot. Moi Ver, "Fryzura", ok. 1928 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

Specjalnym punktem programu będą warsztaty ze szlachetnych technik fotograficznych – cyjanotypii i brązu Van Dyke. W ramach zajęć uczestnicy i uczestniczki poznają zasady kompozycji, historię technik czy zasad wielokrotnej ekspozycji. Na warsztatach z kolażu w części teoretycznej wyjaśnione zostaną różnice pomiędzy kolażem, fotokolażem i fotomontażem, a praktyką będzie stworzenie własnej pracy.

Warsztaty społeczno-fotograficzne to propozycja dla młodzieży. Zdjęcia z wystawy będą punktem wyjścia do rozmowy o przedwojennej fotografii eksperymentalnej i społecznej. Tematy to m.in. portret fotograficzny (sposób przedstawienia postaci, kadrowanie, światło) czy miejski pejzaż fotograficzny. Po przyjrzeniu się sposobom przedstawienia, kadrowaniu, światłu uczestniczki i uczestnicy stworzą zdjęcia portretowe i fotograficzne opowieści o Warszawie.

Książka "Ein Ghetto im Osten ̶ Wilna. 65 Bilder von M. Vorobeichic", wyd. Orell Füssli, 1931 / Yossi Raviv-Moi Ver Archive

Kiedy i gdzie?

Wystawa "Moi Ver" będzie dostępna do oglądania w dniach 12 października 2023 - 4 lutego 2024 roku, w Muzeum Warszawy na Rynku Starego Miasta 32. Muzeum czynne we wtorki, środy, piątki i sobotę w godzinach od 11.00 do 19.00, w czwartek od 11.00 do 20.00, w niedzielę od 11.00 do 18.00.

Bilety w cenach : 20 zł (normalny), 15 zł (ulgowy). W czwartki wstęp wolny.

Więcej informacji o wystawie i programie towarzyszącym znajdziecie na stronie: muzeumwarszawy.pl.

Skopiuj link
Komentarze
Więcej w kategorii: Wydarzenia
Najnowszy sprzęt, wykłady i warsztaty - EXPOzycja 2024 startuje 4 kwietnia
Najnowszy sprzęt, wykłady i warsztaty - EXPOzycja 2024 startuje 4 kwietnia
Foto-Plus zaprasza na kolejną edycję EXPOzycji, największego wydarzenia branży foto-wideo w południowej Polsce, którego celem jest prezentacja najnowszego sprzętu do fotografii i filmowania oraz...
18
X-Summit 2024: oglądaj z nami na żywo prezentację nowych produktów Fujifilm
X-Summit 2024: oglądaj z nami na żywo prezentację nowych produktów Fujifilm
20 lutego rano w Tokio zostaną zaprezentowane nowości sprzętowe Fujifilm. Oficjalna prezentacja z cyklu X-Summit będzie transmitowana na żywo. Co ciekawego zobaczymy?
12
Twórcy kina w obiektywie Piotra Jaxy - wystawa projektu "Cinematographers" w Warszawie
Twórcy kina w obiektywie Piotra Jaxy - wystawa projektu "Cinematographers" w Warszawie
Piotr Jaxa od ponad 20 lat fotografuje operatorów filmowych z całego świata. Wybrane zdjęcia z projektu Cinematographers obejrzymy w Centrum Rozwoju Przemysłów Kreatywnych w...
4
Powiązane artykuły
Wczytaj więcej (2)