Viktor Kolář - Miesiąc Fotografii w Krakowie 2009

ms
9 Kwi 2009
Już tylko miesiąc dzieli nas od rozpoczęcia kolejnej edycji Miesiąca Fotografii w Krakowie. Jak w latach ubiegłych organizatorzy festiwalu przygotowują prezentację fotografii wybranego kraju. Tym razem honorowe miejsce przypadło Czechom. Wśród prezentacji znajdzie się m.in. pierwsza, retrospektywna wystawa prac Viktora Kolářa, wybitnego dokumentalisty, który od końca lat pięćdziesiątych rejestruje życie mieszkańców Ostrawy.
Fotografie Viktora Kolářa pokazywano do tej pory m.in. na wystawach w Amsterdamie, Atenach, Berlinie, Chicago, Nowym Jorku. Krakowska prezentacja będzie pierwszą wystawą retrospektywną. W Galerii Starmach pokazanych zostanie około 100 prac, które powstały na przestrzeni ostatnich czterdziestu lat.
 
Wiktor Kolář, urodzony w Ostrawie w 1941 roku, uczył się fotografii od ojca, zawodowego fotografa i filmowca. Już jako trzynastolatek samodzielnie wykonywał część prac. Miał dostęp do szerokiej kolekcji fotografii i albumów. Pierwsze własne zdjęcia zrobił w Ostrawie jeszcze jako nastolatek.
fot. Viktor Kolář Ostrava, 1979
W latach sześćdziesiątych kształcił się na nauczyciela. Pracował w szkole, był też bibliotekarzem. Po inwazji na Czechosłowację w sierpniu 1968 roku emigrował do Kanady. Tam, podobnie jak inni emigranci z Europy, najął się jako robotnik w kopalni i hucie. Później trafił do zakładu fotograficznego. Z czasem uzyskał stypendia, dzięki którym mógł rozpocząć realizację własnych projektów.
 
Zdjęcia Kolářa spotkały się z zainteresowaniem. Prezentację w Montrealu przyjęto z zaciekawieniem i uznaniem. Niektórzy mówią, że stał u progu fotograficznej kariery w Stanach Zjednoczonych.
 
Mimo to, w roku 1973 zdecydował wrócić do Czechosłowacji, kraju odciętego od świata, podporządkowanego komunistycznej władzy. Osiadł w Ostrawie, rodzinnym mieście. Jako nielegalny emigrant stanął przed sądem. Nie trafił wprawdzie do wiezienia, ale władze zadbały o ograniczenie swobód i twórczych działań. Nie miał szans na podjęcie intelektualnej pracy. Został robotnikiem pomocniczym w hucie, później pracownikiem technicznym w teatrze.
 
Fotografia nadal pozostała ważna. Rozpoczął wieloletnią, samodzielną pracę nad dokumentacją Ostrawy. Nie mógł liczyć na finansowanie od państwa, nie wolno mu było prezentować zdjęć. Działał na uboczu, na marginesie, na własny rachunek. Z jednej strony skazany na osamotnienie, z drugiej - jak zauważa Jan Balabán w eseju o artyście - "nie zmagał" się z cenzurą, nie myślał o kompromisach, "nie musiał" konfrontować swojej twórczości z ówczesnymi regułami gry.
fot. Viktor Kolář Ostrava, 1980
Przez kolejne dziesięciolecia konsekwentnie realizował autorski materiał. Fotografował przede wszystkim w rodzinnym mieście.
 
Ostrava leży na północno - wschodnim krańcu Czech, nieopodal granicy z Polską i Słowacją. Dziś liczy nieco ponad 300 tysięcy mieszkańców. Jest trzecim co do wielkości miastem w Czechach. Swój rozwój zawdzięcza odkrytym w osiemnastym wieku złożom węgla. W XIX wieku wiedeńscy bankierzy wybudowali w Ostrawie kopalnie i huty, które dostarczały żelaza do budowy linii kolejowej między Wiedniem, a Krakowem. Nieduża osada z czasem zamieniła się w ośrodek przemysłowy. Miasto się rozrosło, chaotycznie i dosyć żywiołowo. Ciężka, ryzykowna, ale dobrze płatna praca przyciągnęła emigrantów z różnych stron. W licznych koloniach osiedlili się przyjezdni robotnicy z Polski, Słowacji, Ukrainy... Miasto nabrało proletariackiego charakteru.

Przez całe dziesięciolecia niewiele się zmieniało. Nazizm i komunizm utrwaliły swoisty marazm. Ludzie przyzwyczajeni do systemu "opieki" nie szukali zmian. Postępowała eksploatacja i dewastacja terenów. Dopiero kapitalizm wywołał pewne poruszenie. Zmieniły się reguły gry. Nowe zasady okazały się okrutne i bezwzględne. Wielu mieszkańców straciło pracę. W połowie lat dziewięćdziesiątych zamknięto kopalnie. Miasto znalazło się w nowej sytuacji.
fot. Viktor Kolář Ostrava, 1979
Viktor Kolář przez całe dziesięciolecia - począwszy od końca lat pięćdziesiątych aż do dziś (wyłączając jedynie 5 lat pobytu w Kanadzie) - konsekwentnie i cierpliwie przygląda się życiu w Ostrawie. Niezmiennie realizuje swój autorski, osobisty projekt. Odwiedza miejsca i mieszkańców, rejestruje sytuacje, wydarzenia, a przy okazji zachodzące zmiany. Patrzy i pokazuje. Nie ocenia. Nie szuka egzotyki. Bardzo dobrze zna swoje rodzinne strony. A jednocześnie zachowuje dystans, dzięki któremu może wychwycić niuanse najbardziej "banalnych" sytuacji i momentów. Powstaje historia o ludziach, uniwersalna opowieść o miejscu, życiu i codzienności.

Kuratorem prezentacji w Galerii Starmach w Krakowie jest Tomáš Pospěch. Serdecznie polecamy!
 
Zachęcamy również do odwiedzenia strony internetowej autora. Tam, obok bibliografii i kilku zdjęć opublikowano też rozmowę w fotografem.

Tekst powstał m.in w oparciu o "Esej o fotografiach Viktora Kolářa" autorstwa Jana Balabána.

MIESIĄC FOTOGRAFII W KRAKOWIE 2009
Termin: 6 - 31.05.2009
Motyw przewodni części tematycznej: "Pamięć przetwarzana"
Gość honorowy: Czechy

www.photomonth.com
Zobacz wszystkie zdjęcia (4)
 
Komentarze
Polecane artykuły
Zdjęcia Bolesława Augustisa to najciekawszy przykład międzywojennej fotografii ulicznej w Polsce
9 Lis 2018
Po 14 latach od odkrycia kolekcji Bolesława Augustisa, fotografa przedwojennego Białegostoku, na stronie albom.pl można obejrzeć połowę jego zachowanych prac. Teraz pojawiły się na niej kolejne nieznane dotąd zdjęcia uliczne, portrety przechodniów i kadry przedstawiające życie w przedwojennej Polsce.
0
Photopea to darmowy klon Photoshopa, który uruchomisz w przeglądarce
9 Lis 2018
Praca na plikach PSD, tworzenie warstw, a także szczegółowa edycja zdjęć przy użyciu masek czy innych zaawansowanych funkcji - to wszystko zapewnia Photopea, czyli w pełni darmowy program, który uruchomisz w dowolnej przeglądarce.
0
Raj dla fotografa. Pomoce fotograficzne na każdą okazję zupełnie za darmo
9 Lis 2018
Obróbka spędza Wam sen z powiek? A może chcielibyście lepiej zgłębić temat fotografii portretowej lub nocnej? To i wiele więcej znajdziecie w darmowych zasobach PhotoWhoa.
0
Benro RedDog R1 to 3-osiowy gimbal, który może namieszać na rynku
8 Lis 2018
3-osiowa stabilizacja, ruchomy uchwyt umożliwiający pracę w dwóch trybach, trzy możliwości śledzenia obiektu w ruchu oraz funkcjonalna aplikacja mobilna - to najważniejsze cechy RedDog R1 premierowego gimbala w ofercie Benro.
3