Man Ray (1890-1976)

Man Ray, będąc nie tylko fotografem, ale również malarzem, twórcą fotogramów i filmów, pokazuje fotografię od innej strony. Zdjęcia Raya powstawały w jego studio jako efekt długotrwałej pracy z przedmiotem lub modelką oraz niekonwencjonalnego pomysłu, podobnie jak surrealistyczne obrazy.
Man Ray urodził się w 1890 roku pod nazwiskiej Emmanuel Radnitsky w Filadelfii. Jego rodzina przeniosła się jednak do Brooklynu i skróciła swoje nazwisko do "Ray", zaś imię syna do Man (od zdrobnienia - Manny).

Man Ray


W 1910 poznał Alfreda Stieglitza, który w swojej galerii "291" wystawiał prace nowojorskich malarzy: dadaistów i surrealistów: Marcela Duchampa i Francisa Picabia. Pod ich wpływem powstały pierwsze obrazy Raya, głównie portrety. Jednakże wkrótce zaczął on poszukiwać nowych rozwiązań, m. in. używając aerografu (airbrush - farba w sprayu). Fotografia pojawiła się w jego rozwoju artystycznym raczej przypadkowo - Ray zaczął robić zdjęcia, żeby powielać swoje prace. Wkrótce zaczął eksperymentować ze światłem - oświetlając swoje obrazy w różny sposób, uzyskał inspirujące efekty. Wszystkie fotografie, które zrobił Ray, od lat dwudziestych do siedemdziesitych XX wieku, są efektem przemyślanej pracy z oświetleniem. Jedna z pierwszych prac, "Kobieta" ("Woman"), pokazuje jak bardzo jego pierwsze prace malarskie, inspirowane prowokacyjnym i negującym klasyczne poczucie estetyki dadizmem, wpłynęły na sposób fotografowania. Ray nie spacerował z aparatem i nie obserwował ludzi na ulicach, czekając na ten właściwy moment - jego fotografie powstawały w jego studio, gdzie godzinami pracował nad właściwym ośwetleniem i interpretacją przedmiotu czy modelki. Jego praca była więc podobna raczej do warsztatu malarza, który w swojej pracowni patrzy godzinami na przedmiot czy człowieka, żeby pomysłowo wydobyć z niego coś niepowtarzalnego, np odkryć w trzepaczce do jajek kobiece kształty.

Woman


W tym samym roku, w którym powstała "Kobieta" Man Ray zdecydował się opuścić Nowy Jork i wyjechać do Paryża, który w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku pełen był dadaistów, surrealistów i futurystów - malarzy, poetów i fotografików. Zyskał tam międzynarodową sławę fotografując znanych artystów, m.in.: Bretona, Joyce'a, Eliota, Matisse'a, Ernsta, Salvadora Dali i Brancusiego. Komercyjny sukces odniósł również fotografując modelki - to właśnie z tego okresu pochodzi jedna z najsłynniejszych jego prac - "Wiolonczela Ingres" (Le Violin d'Ingres), będąca kolejnym efektem fascynacji światłem i kobiecymi kształtami

Violin d'Ingres


Dwa znaki "f" które mają poprowadzić nasze skojarzenie prosto do kształtu wiolonczeli, zostały "dorobione" już na odbitce. W latach dwudziestych Ray ciągle poszukiwał nowych metod w fotografii. Efektem tych poszukiwań było tworzenie fotogramów, które nazywał "rayographs". Fotografie, które powstawały bez użycia aparatu, a jedynie przez umieszczanie różnych przedmiotów na papierze fotograficznym, a następnie poddawaniu ich działaniu światła, w niczym nie przypominały tradycyjnych zdjęć. Pierwszy fotogram - "Pocałunek" ("Le baiser") powstał w 1921 roku.

Le baiser


Ale nawet wytworzone tradycyjną metodą fotografie Raya, znacząco odbiegały od tego, co kojarzy nam się z klasyczną fotografią. Man Ray był pełen pomysłów, które jako narzędzia jego ekspresji, miały prawo ingerowć w proces wywoływania i sam przedmiot fotografii.
Efekt solaryzacji powstał podczas jego współpracy z asystentką - Lee Miller, która pojawiła się latem 1929 roku w jego studio z rekomendacją od Stieglitza. Przypuszcza się, że z powodu jej błędu lub niedoświadczenia powstała pierwsza solaryzacja. Efekt ten był już odkryty w XIX wieku, ale zastosowanie odrębnych metod podczas wywoływania filmu dawało rożne rezultaty. Recepta na efekt, który udało się otrzymać Rayowi i Miller, była przez nich pilnie strzeżona przez kilka lat. Wykorzystując efekt solaryzacji, Ray stworzył serię aktów, do których pozowała również Lee Miler.

Akt


W 1936 Man Ray wyjechał na trzy miesiące do Nowego Jorku, gdzie pracował jako fotograf dla magazynów mody. Wówczas jego zdjęcia z cyklu "przedmioty matematyczne" współtworzyły wystawę w Nowojorskim Muzeum Sztuki Współczesnej: "Fantastic Art, Dada, Surrealism". W tym samym czasie zaprzyjaźnił sie z Pablem Picasso, spędzając z nim wspólnie wakacje w 1936 roku. W 1937 Ray nakręcił film z Picasso i z Paulem Eluardem.
Jeszcze w 1936 Man Ray poznał Adrienne, z którą spędził kilka lat swojego życia. Wspólnie z nią opuścił Paryż w 1940 podczas nazistowskiej okupacji i wyjechał do Hollywood, gdzie jednak poznał Juliet Browner i rozstał się z Adrienne. Juliet Browner została jego żoną w 1946 roku. Podczas pobytu w Hollywood Ray był współautorem (razem z m.in. Calderem, Duchampem i Ernstem) scenariusza do filmu Hansa Richtera "Dreams that money can buy", a z samym Richterem współpracował jeszcze przez kilka lat. Film Richtera można obejrzeć w czwartek, 24 stycznia 2002, w Poznaniu ("Kisielice "ul. Taczka 20).
Po wojnie Man Ray odszedł prawie zupełnie od fotografii, poświęciwszy się filmowi i malrastwu, malując m.in. swoje zdjęcia z lat dwudziestych.
Nowe możliwości, które stworzyło pojawienie się kolorowej fotografii, sprawiły że Ray zaczął znów eksperymentować z aparatem. W 1951 Ray wrócił z Ameryki do Paryża, gdzie powstał kolorowy portret Yvesa Montanda.

Yves Montand


W latach 50-tych i 60-tych organizowano różne wystawy z udziałem jego prac w Mediolanie, Roterdamie, Payżu i Wenecji, gdzie również został wyróżniony jako fotograf w 1961. Jednakże cały okres powojenny Ray raczej maluje niż fotografuje. Man Ray umarł w listopadzie 1976 roku w Paryżu.


Szczegóły dotyczące biografii Roberta Doisneau można znaleźć na stronach internetowych:
Photography at About
www.icp.org
Man Ray Trust
www.manray-photo.com
Artnet.com

oraz w książkach:
"Man Ray Photographs" Jean Hubert Martin, Man Ray, Wydaw. Thames&Hudson

ksiazka


"Man Ray's Montparnasse" Herbert R. Lottman

ksiazka


Wszystkie zdjęcia wykorzystane w artykule pochodzą ze strony:
Man Ray Photo
Copyrights "The Man Ray Trust" i ADAGP

Zobacz wszystkie zdjęcia (9)
słowa kluczowe:
Komentarze
Polecane artykuły
BenQ PD2720U - 27-calowy monitor 4K HDR dla fotografa i filmowca
14 Cze 2019
Na rynku monitorów graficznych pojawił się kolejny ciekawy model ze średniej półki cenowej. BenQ PD2720U powinien zaspokoić potrzeby doskonałej większości fotografów i filmowców, a do tego oferuje dużą funkcjonalność.
1
Rusza wystawa Grand Press Photo 2019 - ponad 260 najlepszych polskich zdjęć prasowych
14 Cze 2019
Wystawa finałowych zdjęć Grand Press Photo 2019 rusza w Polskę! Na początek zostanie zaprezentowana w Warszawie. Najlepsze zdjęcia z ostatniej edycji konkursu już od 14 czerwca  będzie można oglądać w Warsaw Spire przy placu Europejskim.
0
Gloria Oyarzabal laureatką Grand Prix Fotofestiwal 2019
14 Cze 2019
Gloria Oyarzabal za projekt „Woman Go No’Gree“ została tegoroczną laureatką Grand Prix Fotofestiwal 2019. Wystawę artystki oraz piątki finalistów konkursu można już oglądać w OFF Piotrkowska w Łodzi.
0
Unia Europejska wprowadza zunifikowane prawo dla operatorów dronów
14 Cze 2019
Przepisy dotyczące pilotowania dronów potrafią przyprawić o ból głowy, zwłaszcza jeśli często podróżujemy poza granicami kraju. Tę sytuację zmienić ma jednolite prawo, które już niebawem ma zacząć obowiązywać w Unii Europejskiej.
0