Fotografie polskiej architektury międzywojennej w PKiN

W Palacu Kultury i Nauki w Warszawie prezentowana jest wystawa fotografii architektury autorstwa Czesława Olszewskiego. 48 zdjęć przedstawia głównie nowoczesną architekturę lat 30. Obok budynków warszawskich na wystawie można zobaczyć również kilka fotografii architektury modernistycznej Ciechocinka, Gdyni i Zakopanego.
Poniżej zamieszczamy informację organizatorów oraz szczegóły dotyczące ekspozycji.

Zdjęcia Czesława Olszewskiego są jednym z tych rozsypanych przez Historię kawałków puzzli i oczywiście w swej warstwie dokumentalnej są bardzo cenionym źródłem wiedzy z zakresu architektury modernistycznej w Polsce przed 1939 rokiem, po części nieistniejącej lub zdewastowanej. Pięćdziesiąt pięć fotografii, które wybrałam z liczącego kilkaset negatywów zespołu Olszewskiego, przechowywanego w IS PAN, są więc tylko "fragmentem" "stylu międzynarodowego" w Polsce w latach 1930.tych, twórczość wybitnych architektów "generacji ~1900", którzy współtworzyli tzw. warszawską szkołę architektury.

Warszawa, Kawiarnia "Latona" firmy cukierniczej Bliklego, ul. Nowy Świat, projekt Maciej Nowicki, rzeźby Józef Klukowski, (nie zachowana), Fot. Czesław Olszewski

Chcę jednak wziąć w nawias ten aspekt fotografii Olszewskiego jako dokumentacji (jeśli w ogóle można jeszcze odpowiedzialnie używać tego słowa), by pokazać, że przekraczają one to ograniczenie. Po pierwsze więc, cechuje je ten typ "aury" charakterystycznej dla modernistycznej fotografii lat 1930.tych, która koncepcje nowego widzenia i nowoczesnego doświadczenia estetycznego fundowała, między innymi, na utopii rzekomego "obiektywizmu" aparatu fotograficznego i teoriach voyeryzmu.

Problem reprezentacji jest tu oczywisty: oto piękne budynki o czystych formach i wnętrzach pozbawionych ludzi poddane są obserwacji/"dokumentacji", jak obserwuje się kobiety lub egzotyczne zwierzęta. Ale fotograficzne "portrety" architektury nie są "czystą daną", lecz - tu odwołam się do Adorna - utopijnym pozorem. Tworzą pewien obraz/opis tej architektury i jako jej reprezentacja, dokonują jej (wtórnej) estetyzacji. Fotografowanie architektury jest przełożeniem doświadczenia nowoczesnych dzieł sztuki (sposobów obrazowania), to zaś przekształca czynność fotografowania/"dokumentowania" w twórczość. I dalej: jako "obrazy", proponują widzowi jakąś niezwykłą podróż w czasie, co rzecz jasna wiąże je z "retoryką wędrowania", a jako narracja, operują typowym schematem utopijnym. Konwencja podróży i odwołanie do nostalgii przekształcają tutaj kontemplacje krajobrazu architektonicznego/kulturowego w dyskurs o pamięci i historii.


Ciechocinek, Pływalnia solankowa, projekt Romuald Gutt, Aleksander Szniolis, 1931-1932., Fot. Czesław Olszewski, przed 1939.

W tym momencie fotograficzne "portrety" architektury modernistycznej kierują nas ku tym filozofom i teoretykom historii, którzy (jak np. Ankersmit) są zdania, że narracja historyczna (więc i ta "wpisana" w obrazy) jest konstruktem estetycznym, w którym nie zachodzi zasada tertium comparationes: porównanie / zależność między przedstawianym / fragmentem rzeczywistości, a przedstawieniem / dziełem sztuki.

To, że istnieje między nimi przepaść, bynajmniej nie pozbawia przyjemności, jaką daje patrzenie na wyrafinowaną elegancję "stylu międzynarodowego" w redakcji tzw. warszawskiej szkoły architektonicznej, perfekcyjnie wpisaną w modernistyczną fotografię wybitnego jej "dokumentalisty", Czesława Olszewskiego.
- Marta Leśniakowska


Czesław Olszewski urodził się w Grójcu w roku 1894. Fotografią zajmował się od lat 20. XX w. Interesowały go głównie architektura i pejzaż. W latach 30. wykonał cykle zdjęć zespołów zabytkowych, m.in. Nieborowa, Arkadii, Starego Otwocka. Wiele zdjęć poświęcił Warszawie, fotografując prace wybitnych architektów: Bohdana Pniewskiego, Romualda Gutta, Macieja Nowickiego, Romualda Millera, Juliusza Żórawskiego i innych.

Od roku 1929 Olszewski był wykładowcą w Miejskich Kursach Fototechnicznych w Warszawie, a w latach 1945-1946 był dyrektorem ob. Liceum Technik Plastycznych w Tarnowie. W roku 1937 otrzymał nagrodę w konkursie fotograficznym Piękno Warszawy. Rok później w związku z wystawą w Muzeum Narodowym Warszawa Wczoraj, Dziś i Jutro wykonał opracowane własną techniką przeźrocza plastyczne - technikę tę opatentował w 1957 roku. Sporządzał też dokumentację fotograficzną eksponatów na Wystawach Światowych w Paryżu (1937) i Nowym Jorku (1939). Czesław Olszewski zmarł w Warszawie w 1969 roku.

Wystawa fotografii Czesława Olszewskiego Dekada swingu prezentowana jest w Galerii Jubileuszowej PKiN (Defilad 1, p. IV) w Warszawie do 2 marca 2007 roku.

Organizatorem wystawy jest Instytut Sztuki PAN, z którego zbiorów pochodzą fotografie Olszewskiego, i Biuro Kultury Urzędu m.st. Warszawy.
 
Komentarze
Polecane artykuły
Nikon Coolpix P1000 - pierwsze wrażenia
10 Lip 2018
Najnowszy Coolpix P1000 chce podbić serca miłośników superzoomów obiektywem o wyjątkowo dużym zakresie ogniskowych i wygodną ergonomią. Czy zdobędzie równie dużą popularność, co poprzednik, model P900?
3
Sony A7 III - test aparatu
6 Lip 2018
Choć wiele elementów zaczerpnięto z flagowego modelu, A7 III kosztuje ponad połowę mniej. Czy to najbardziej uniwersalna pełna klatka na rynku?
1
Sony FE 400 mm f/2.8 GM OSS - zdjęcia przykładowe
29 Cze 2018
Jeśli jesteście ciekawi, jak w boju wypada najnowsza bestia Sony, to mamy dobrą wiadomość. Profesjonalny teleobiektyw FE 400 mm f/2.8 GM OSS sprawdziliśmy na londyńskim torze wyścigowym Brooklands.
1
WD My Passport Wireless SSD - test przenośnego dysku do backupu
27 Cze 2018
Backup zdjęć z karty pamięci w czasie podróży, łączność Wi-Fi, przeglądanie zdjęć na smartfonie i praca na baterii do 10 godzin, a w razie potrzeby - power bank dla aparatu. Brzmi, jak narzędzie marzeń dla wielu fotografów. Sprawdźmy czy dysk wart jest swojej wysokiej ceny.
1