Fotografie polskiej architektury międzywojennej w PKiN

W Palacu Kultury i Nauki w Warszawie prezentowana jest wystawa fotografii architektury autorstwa Czesława Olszewskiego. 48 zdjęć przedstawia głównie nowoczesną architekturę lat 30. Obok budynków warszawskich na wystawie można zobaczyć również kilka fotografii architektury modernistycznej Ciechocinka, Gdyni i Zakopanego.
Poniżej zamieszczamy informację organizatorów oraz szczegóły dotyczące ekspozycji.

Zdjęcia Czesława Olszewskiego są jednym z tych rozsypanych przez Historię kawałków puzzli i oczywiście w swej warstwie dokumentalnej są bardzo cenionym źródłem wiedzy z zakresu architektury modernistycznej w Polsce przed 1939 rokiem, po części nieistniejącej lub zdewastowanej. Pięćdziesiąt pięć fotografii, które wybrałam z liczącego kilkaset negatywów zespołu Olszewskiego, przechowywanego w IS PAN, są więc tylko "fragmentem" "stylu międzynarodowego" w Polsce w latach 1930.tych, twórczość wybitnych architektów "generacji ~1900", którzy współtworzyli tzw. warszawską szkołę architektury.

Warszawa, Kawiarnia "Latona" firmy cukierniczej Bliklego, ul. Nowy Świat, projekt Maciej Nowicki, rzeźby Józef Klukowski, (nie zachowana), Fot. Czesław Olszewski

Chcę jednak wziąć w nawias ten aspekt fotografii Olszewskiego jako dokumentacji (jeśli w ogóle można jeszcze odpowiedzialnie używać tego słowa), by pokazać, że przekraczają one to ograniczenie. Po pierwsze więc, cechuje je ten typ "aury" charakterystycznej dla modernistycznej fotografii lat 1930.tych, która koncepcje nowego widzenia i nowoczesnego doświadczenia estetycznego fundowała, między innymi, na utopii rzekomego "obiektywizmu" aparatu fotograficznego i teoriach voyeryzmu.

Problem reprezentacji jest tu oczywisty: oto piękne budynki o czystych formach i wnętrzach pozbawionych ludzi poddane są obserwacji/"dokumentacji", jak obserwuje się kobiety lub egzotyczne zwierzęta. Ale fotograficzne "portrety" architektury nie są "czystą daną", lecz - tu odwołam się do Adorna - utopijnym pozorem. Tworzą pewien obraz/opis tej architektury i jako jej reprezentacja, dokonują jej (wtórnej) estetyzacji. Fotografowanie architektury jest przełożeniem doświadczenia nowoczesnych dzieł sztuki (sposobów obrazowania), to zaś przekształca czynność fotografowania/"dokumentowania" w twórczość. I dalej: jako "obrazy", proponują widzowi jakąś niezwykłą podróż w czasie, co rzecz jasna wiąże je z "retoryką wędrowania", a jako narracja, operują typowym schematem utopijnym. Konwencja podróży i odwołanie do nostalgii przekształcają tutaj kontemplacje krajobrazu architektonicznego/kulturowego w dyskurs o pamięci i historii.


Ciechocinek, Pływalnia solankowa, projekt Romuald Gutt, Aleksander Szniolis, 1931-1932., Fot. Czesław Olszewski, przed 1939.

W tym momencie fotograficzne "portrety" architektury modernistycznej kierują nas ku tym filozofom i teoretykom historii, którzy (jak np. Ankersmit) są zdania, że narracja historyczna (więc i ta "wpisana" w obrazy) jest konstruktem estetycznym, w którym nie zachodzi zasada tertium comparationes: porównanie / zależność między przedstawianym / fragmentem rzeczywistości, a przedstawieniem / dziełem sztuki.

To, że istnieje między nimi przepaść, bynajmniej nie pozbawia przyjemności, jaką daje patrzenie na wyrafinowaną elegancję "stylu międzynarodowego" w redakcji tzw. warszawskiej szkoły architektonicznej, perfekcyjnie wpisaną w modernistyczną fotografię wybitnego jej "dokumentalisty", Czesława Olszewskiego.
- Marta Leśniakowska


Czesław Olszewski urodził się w Grójcu w roku 1894. Fotografią zajmował się od lat 20. XX w. Interesowały go głównie architektura i pejzaż. W latach 30. wykonał cykle zdjęć zespołów zabytkowych, m.in. Nieborowa, Arkadii, Starego Otwocka. Wiele zdjęć poświęcił Warszawie, fotografując prace wybitnych architektów: Bohdana Pniewskiego, Romualda Gutta, Macieja Nowickiego, Romualda Millera, Juliusza Żórawskiego i innych.

Od roku 1929 Olszewski był wykładowcą w Miejskich Kursach Fototechnicznych w Warszawie, a w latach 1945-1946 był dyrektorem ob. Liceum Technik Plastycznych w Tarnowie. W roku 1937 otrzymał nagrodę w konkursie fotograficznym Piękno Warszawy. Rok później w związku z wystawą w Muzeum Narodowym Warszawa Wczoraj, Dziś i Jutro wykonał opracowane własną techniką przeźrocza plastyczne - technikę tę opatentował w 1957 roku. Sporządzał też dokumentację fotograficzną eksponatów na Wystawach Światowych w Paryżu (1937) i Nowym Jorku (1939). Czesław Olszewski zmarł w Warszawie w 1969 roku.

Wystawa fotografii Czesława Olszewskiego Dekada swingu prezentowana jest w Galerii Jubileuszowej PKiN (Defilad 1, p. IV) w Warszawie do 2 marca 2007 roku.

Organizatorem wystawy jest Instytut Sztuki PAN, z którego zbiorów pochodzą fotografie Olszewskiego, i Biuro Kultury Urzędu m.st. Warszawy.
 
Komentarze
Polecane artykuły
Fujifilm X-T3 - test aparatu
14 Lis 2018
Najnowszy bezlusterkowiec Fujifilm pretenduje do miana króla segmentu APS-C i jednego z najbardziej uniwersalnych aparatów w ogóle. Sprawdzamy, na co go stać.
12
Nikon Z7 - test aparatu
6 Lis 2018
Nikon Z7 to pierwszy pełnoklatkowy bezlusterkowiec japońskiego producenta. Czy nowy aparat z 45-megapikselową, stabilizowaną matrycą dorówna jakością cenionym lustrzankom Nikona? Czy jest godną konkurencją dla aparatów z serii Sony A7? Sprawdźmy.
17
Samyang AF 14 mm f/2.8 EF - test obiektywu
26 Paź 2018
Czy Samyang AF 14 mm f/2.8 EF okaże się „idealnym partnerem do podróży“ i sprosta oczekiwaniom wymagających fotografów? Producent nie ma co do tego wątpliwości. Postanowiliśmy więc sprawdzić w praktyce możliwości nowej ultraszerokokątnej stałki z mocowaniem Canon EF.
5
Samyang AF 14 mm f/2.8 EF - zdjęcia przykładowe
22 Paź 2018
Ciekawi, jak w praktyce sprawdza się najnowsza konstrukcja Samyanga z mocowaniem Canon EF? Zobaczcie zdjęcia przykładowe wykonane najnowszym modelem AF 14 mm f/2.8 EF. Czy okaże się on "czarnym koniem" w segmencie ultraszerokokątnych szkieł?
0