"Kozienickie portrety" w Łódź Art Center

Dzisiaj, 29 sierpnia 2006 roku o godzinie 18 w siedzibie Łódź Art Center zostanie otwarta wystawa przedwojennych portretów autorstwa Chaima Bermana. Negatywy żydowskiego kozienieckiego fotografa zostały odnalezione na strychu w 1945 roku jednak nie ujrzały światła dziennego aż do początku lat 90-tych. Organizatorem ekspozycji, przygotowanej w ramach "Festiwalu Dialogu Czterech Kultur" jest działająca na rzecz przełamywania uprzedzeń w stosunkach polsko-żydowskich Fundacja Forum Dialogu Między Narodami.


Chaim Izrael Berman był fotografem, synem właściciela pierwszego w Kozienicach zakładu fotograficznego Kalmana Bernemana. Nauki pobierał w Łomży, Łodzi i Warszawie. Miał czworo rodzeństwa. Zaangażowany w życie miasta, przez prawie dwadzieścia lat sprawował funkcję ławnika, prowadził kółko teatralne, był prezesem Gminy Żydowskiej...

W atelier Bermana, mieszczącym się najpierw u zbiegu ulic: Warszawskiej i Maciejowickiej, później - przy Lubelskiej 13, powstały tysiące zdjęć mieszkańców miasteczka: mężczyzn, kobiet i dzieci, bogatych i biednych, kupców, szewców i piekarzy, Żydów i Polaków, niemieckich osadników mieszkających w okolicznych osadach i wsiach, a po wybuchu wojny - także i Niemców przybyłych z Trzeciej Rzeszy.

Berman z całą rodziną trafił do obozu pracy w Wolanowie, skąd - po śmierci żony i syna - uciekł w rodzinne strony, gdzie z bratem Zeligiem i synem Amosem znalazł kryjówkę w piwnicy domu w podkozienickiej Starej Wsi. Planowali wyrobić "aryjskie papiery" i uciekać do Warszawy, ale nie zdołali - Chaim zmarł wkrótce na tyfus.

Pozostawione na strychu negatywy odnalazł w 1945 roku pierwszy powojenny właściciel domu przy Lubelskiej. Fotografie nie ujrzały jednak światła dziennego aż do początku lat 90-tych, kiedy wyszukał je i odkupił antykwariusz z Dęblina, Władysław Luciński. Zbiory odsprzedał różnym instytucjom. Część odbitek trafiła do Ośrodka Karta w Warszawie. To właśnie z tej kolekcji powstała niezwykła wystawa- "Kozienickie portrety".


"Rochama Frajlich była wnuczką młynarza Majlecha Lejzora i córką młynarza Szmula Eli. Miała tylko jednego brata, Pinkusa Asję. Wszyscy mieszkali przy Lubelskiej 49. Rochama miała 20 lat w 1939. Niedaleko, przy Lubelskiej 40, mieszkała druga część rodziny młynarzy: Pinkus i Fryda. Mieli trójkę dzieci. W getcie kozienickim Rochama była nauczycielką (...) Już po wojnie napisała, że zaledwie kilkoro dzieci ze szkoły gettowej przeżyło tamten czas". - Anka Grupińska "Skrawki opowieści", Karta, nr 47/2005.

Autorkami wystawy są: Anka Grupińska (pisarka i dziennikarka, koordynatorka projektów historii mówionej), Alina Skibińska (historyk, przedstawicielka the United States Holocaust Memorial Museum w Polsce) i Bogna Burska (artystka i projektantka). Projekt koordynuje Zofia Wieluńska.

Chciałybyśmy pokazać mieszkańców małego miasteczka z Polski centralnej (...) Opowiedzieć o ich życiu razem i obok siebie (...), o ludziach, których rozpoznano, a także i o tych, którzy pielęgnowali lokalną pamięć i historię - powiedziała Alina Skibińska.

córka rzeźnika

Prace nad przygotowaniem wystawy trwały blisko 7 lat - przeprowadzono dziesiątki rozmów z mieszkańcami Kozienic, nawiązano kontakty z kozieniczanami mieszkającymi poza Polską. To dzięki nim udało się z imienia i nazwiska zidentyfikować 200 bohaterów zdjęć. Bezcennym dokumentem okazał się szczegółowy spis wszystkich Żydów w Kozienicach, sporządzony przez gminę żydowską na rozkaz okupantów w listopadzie 1939 roku. Planowane jest wydanie albumu prezentującego fotografie z wystawy.

Ekspozycja Kozienickie portrety pokazywana była w Krakowie w ramach tegorocznego Festiwalu Kultury Żydowskiej. Następnie wystawa z Łodzi trafi do Kozienic.


Wernisaż wystawy Kozienickie portrety odbędzie się 29 sierpnia 2006 roku o godzinie 18 w siedzibie Łódź Art Center przy ulicy Tymienieckiego 3 w Łodzi. Wystawa będzie czynna do 16 września

Komentarze
Polecane artykuły
Leica Q2 - pierwsze wrażenia [WIDEO]
22 Mar 2019
Matryca o rozdzielczości 47,4 Mp, dobrze znany szerokokątny obiektyw Summilux 28 mm f/1.7 ASPH, uszczelniony korpus i odświeżona ergonomia. O pracy z najnowszym pełnoklatkowym kompaktem opowiada Michał Massa Mąsior.
0
Leica Q2 - zdjęcia przykładowe
20 Mar 2019
Nowa pełnoklatkowa matryca o rozdzielczości 47,4 Mp, dobrze znany szerokokątny obiektyw Summilux 28 mm f/1.7 ASPH, uszczelniony korpus i odświeżona ergonomia - zobaczcie na co stać drugą generację kompaktu Leiki.
0
Venus Optics Laowa 9 mm f/2.8 Zero-D teraz także w wersji z mocowaniem Mikro Cztery Trzecie
15 Mar 2019
Pokazana w zeszłym roku ultraszerokokątna stałka bez dystorsji doczekała się wariantu z mocowaniem M43. Na sklepowe póki trafi jeszcze w marcu.
0
Panasonic Lumix S1R - zdjęcia przykładowe
11 Mar 2019
O modelu Lumix S1R powiedziano już wiele, jednak jakość obrazu wciąż pozostawała pewną tajemnicą. Do teraz. W nasze ręce wpadł flagowiec nowego pełnoklatkowego systemu Panasonica!
4